Laun á Íslandi í samanburði við hin Norðurlöndin

skrifað 27. jan 2015
hópur

Mikið hefur verið fjallað um laun og launakjör á Íslandi í samanburði við kjör félaga okkar á hinum Norðurlöndunum, en lítið hefur verið um haldbærar upplýsingar um hver þessi munur er. ASÍ hefur reglulega gert samanburðarkannanir á lífskjörum hér og á Norðurlöndunum og þá horft bæði til tekna, skatta sem og ýmissa tilfærslna eins og barna- og húsnæðisbóta.
Laun á hinum Norðurlöndunumeru talsvert hærri en hér á landi eða ríflega 60% hærri að meðaltali. Hæst eru dagvinnulaunin í Danmörku og Noregi en munurinn er minni gagnvart Svíþjóð og Finnlandi. Að baki þessum mikla mun á launum er einnig talsverður mun á verðlagi þannig að launin endast ekki endilega jafnvel í öllum löndunum, þ.e. kaupmáttur þeirra er mis mikill. Þegar tekið hefur verið tillit til mismunandi verðlags minnkar launamunurinn verulega, einkum í Noregi og Danmörku, og verður að meðaltali tæplega 30% í stað 60% áður. Nú er það einnig staðreynd að tekjuskattar og útsvar ásamt framlögum til lífeyrismála eru mjög ólík milli Norðurlandanna og yfirleitt mun hærri í hinum löndunum fjórum en á Íslandi. Að sama skapi eru tekjujöfnunaráhrif skattkerfanna mjög mismunandi og hafa jafnan verið minnst hér á landi. Í útreikningunum hefur verið tekið tillit til þessara þátta m.v. einstaklinga en horft er fram hjá áhrifum tilfærslna eins og barna- og húsnæðisbóta. Á þennan mælikvarða minnkar munurinn á dagvinnulaunum enn frekar og er um 20% að meðaltali.
Mestu munar um áhrif tekjuskattkerfisins í Danmörku og Noregi, en í þessum löndum er lögð meiri áhersla á persónuskatta samanborið við t.d. Svíþjóð og Finnland sem leggja meiri álögur á launaútgjöld fyrirtækja.
Samandregið eru regluleg dagvinnulaun á Íslandi að meðaltali um 20% lægri en á hinum Norðurlöndunum þegar tillit hefur verið tekið til mismunandi verðlags og skatta. Mestur er þessi munur gagnvart Danmörku, 29%, og Noregi, 27% en minnstur gagnvart Svíþjóð, 7%.
Fréttabréf ASÍ.